Posts Tagged ‘πρωτοβάθμια εκπάιδευση’

Επιστολή στον Υπουργό Παιδείας κ. Κ. Γαβρόγλου από το Συντονιστικό Όργανο Αδιόριστων Πολύτεκνων Εκπαιδευτικών

10 Ιανουαρίου 2019

Κύριε Υπουργέ, Εκπροσωπώντας την μεγάλη, ευαίσθητη και προστατευόμενη – από το Σύνταγμα (Άρθρο 21, παρ.2) και τους νόμους – κοινωνική ομάδα, αυτή των πολυτέκνων εκπαιδευτικών και ενόψει της αλλαγής στον τρόπο διορισμών και κατάρτισης των πινάκων αναπληρωτών (Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης) την οποία προωθείτε με νομοσχέδιο, σας εκθέτουμε τις αντιρρήσεις μας καθώς και τις προτάσεις μας.

Συντονιστικό Όργανο Αδιόριστων Πολύτεκνων Εκπαιδευτικών

Γνωρίζοντας την προσωπική ευαισθησία και το ενδιαφέρον σας για τις μειοψηφικές ομάδες –όπως αυτή των πολυτέκνων- σας αποστέλλουμε αυτήν την επιστολή. Θέλουμε να αναλογιστείτε τις συνέπειες που θα έχει η κατάργηση ενός επιπλέον μέτρου στήριξης των πολύτεκνων εκπαιδευτικών.

Πόσες πολύτεκνες οικογένειες με 4 και άνω παιδιά θα βρεθούν σε οικονομική ένδεια;

Πώς οι γονείς αυτοί θα ανταπεξέλθουν στις βασικές ανάγκες τους;

Πόσες πολύτεκνες οικογένειες θα προστεθούν σ΄ αυτές που διαβιώνουν κάτω από το όριο της φτώχιας;

Πιστεύουμε ακράδαντα ότι θα αντιμετωπίσετε με την ανάλογη ευαισθησία τα αιτήματά μας , τα οποία –όπως θα διαπιστώσετε- βασίζονται πάνω σε αιτιάσεις νομικού, οικονομικού και κοινωνικού περιεχομένου και θα προστατέψετε ως Υπουργός Παιδείας, τα παιδιά μας, τα οποία κυρίως θα υποστούν τις δυσμενείς συνέπειες από την ριζική αλλαγή των εργασιακών δικαιωμάτων μας, βάσει του υπό συζήτηση νομοσχεδίου.

Πιο συγκεκριμένα:

Στο άρθρο 5 του σχεδίου νόμου «Κριτήρια αξιολογικών πινάκων εκπαιδευτικών Γενικής Εκπαίδευσης» αναφέρονται τα μοριοδοτούμενα κριτήρια κατάταξης των εκπαιδευτικών. Ανάμεσα στα κριτήρια αυτά είναι και τα κοινωνικά στην κατηγορία των οποίων –φυσιολογικά- εμπίπτει η από το Σύνταγμα προστατευόμενη κοινωνική ομάδα των πολυτέκνων.

Με έκπληξη διαπιστώσαμε ότι η μοριοδότηση ως προς τα παιδιά, συνίσταται σε δυο (2) μόρια για κάθε παιδί, ήτοι οχτώ (8) μόρια για έναν/μια πολύτεκνο/η εκπαιδευτικό. Το μέγιστο των μορίων είναι 260 μόρια (120 προϋπηρεσία, 120 ακαδημαϊκά, 20 κοινωνικά). Όπως γίνεται εύκολα αντιληπτό, τα 8 μόρια στο σύνολο των 260 μορίων δεν πραγματώνουν –σε καμία περίπτωση- την ειδική πρόνοια, την οποία επιτάσσει το Σύνταγμα στο άρθρο 21, παρ. 2, αντιθέτως δε μάλλον τα εισπράττουμε ως εμπαιγμό των πολυτέκνων, καθότι τα μόρια αυτά είναι σταγόνα στον ωκεανό!

Επιπρόσθετα, τα μόρια αυτά δεν τα λαμβάνουν μόνο οι πολύτεκνοι, αλλά όλοι ανεξαιρέτως οι έχοντες τέκνα , ρύθμιση η οποία προφανώς και δεν σχετίζεται με την επιβαλλόμενη ιδιαίτερη πρόνοια του κράτους προς τους πολυτέκνους.

Το άρθρο 21 παρ. 2 του Συντάγματος ορίζει : «Πολύτεκνες οικογένειες, ανάπηροι πολέμου και ειρηνικής περιόδου, θύματα πολέμου, χήρες και ορφανά εκείνων που έπεσαν στον πόλεμο, καθώς και όσοι πάσχουν από ανίατη σωματική ή πνευματική νόσο έχουν δικαίωμα ειδικής φροντίδας από το Kράτος.» Το περιεχόμενο της έννοιας της ειδικής φροντίδας έρχεται να μας το αναλύσει η θεωρία, η νομοθετική πρακτική, η νομολογία των ελληνικών δικαστηρίων, καθώς και η πάγια πρακτική της Διοίκησης.

Ξεκινώντας από την ακαδημαϊκή θεωρία ο κ. Χρυσόγονος αναφέρει: « οι πολύτεκνες οικογένειες πρέπει να απολαμβάνουν αυξημένων κοινωνικών παροχών …πρέπει να παρέχεται προνομιακή μεταχείριση στις θέσεις εργασίας στο δημόσιο… (Χρυσόγονος Κ., Το ελληνικό Σύνταγμα και η οικογένεια, ΕλλΔνη 1997, σελ. 739). Ο Εξοχώτατος Πρόεδρος της Ελληνικής Δημοκρατίας κ. Προκόπιος Παυλόπουλος – έγκριτος καθηγητής Συνταγματικού Δικαίου – στις 05/11/2017 δήλωσε τα εξής: «Θυμίζω προς κάθε κατεύθυνση … ότι η Πολύτεκνη Οικογένεια έχει δικαίωμα ειδικής φροντίδας από το Κράτος. Καθιερώνει ένα ειδικό κοινωνικό δικαίωμα. Και το δικαίωμα προσδιορίζει, ταυτοχρόνως, τις υποχρεώσεις που έχουν εκείνοι προς τους οποίους απευθύνεται η άσκηση του δικαιώματος».

Προχωρώντας στην νομοθεσία, η οποία εξειδικεύει το περιεχόμενο της συνταγματικής επιταγής, παρατηρούμε τα εξής:

Α) Το άρθρο 10 παρ. 2 και 3 του Ν. 1910/1944 όπως αυτός τροποποιήθηκε (Β.Δ 19-9/22-10-1953, Ν.860/1979, Ν. 3454/2006) ρητά ορίζει ότι «Πολύτεκνοι καὶ τέκνα αὐτῶν προτιμῶνται ἐπὶ ἴσοις ὅροις εἰς κρατικὰς νομικῶν προσώπων Δημοσίου Δικαίου ὑπηρεσίας καὶ κατὰ τοὺς διαγωνισμοὺς μετὰ τοὺς ἀναπήρους καὶ θύματα πολέμου» και «Πολύτεκνοι ἢ τέκνα αὐτῶν δημόσιοι ὑπάλληλοι τοποθετοῦνται εἰς τὸν τόπον τῶν συμφερόντων αὐτῶν…»

Β) Η Διεθνής Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Παιδιού, στο άρθρο 3 παρ.2 ορίζει ότι : «Τα Συμβαλλόμενα Κράτη υποχρεούνται να εξασφαλίζουν στο παιδί την αναγκαία για την ευημερία του προστασία και φροντίδα, λαμβάνοντας υπόψη τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις των γονέων του, των επιτρόπων του ή των άλλων προσώπων που είναι νόμιμα υπεύθυνα γι’ αυτό και παίρνουν για το σκοπό αυτόν όλα τα κατάλληλα νομοθετικά και διοικητικά μέτρα.

Γ) Ο Ν.3454/2006, «Ενίσχυση της οικογένειας και λοιπές διατάξεις», που δημοσιεύτηκε στο ΦΕΚ 75/Α/7-4-2006, στο άρθρο 1, παρ. 3, στοιχ. Δ , ορίζει : «Το τρίτο εδάφιο της παρ. 6, του άρθρου 14, του ν. 2190/1994 (ΦΕΚ 28 Α’), όπως αντικαταστάθηκε µε την παρ. 1, του άρθρου 1, του ν. 3260/2004 (ΦΕΚ 151 Α’), αντι­καθίσταται ως εξής: «Ποσοστό είκοσι τοις εκατό (20%) των προκηρυσσό­µενων θέσεων τακτικού προσωπικού και προσωπικού µε σύµβαση εργασίας ιδιωτικού δικαίου αορίστου χρόνου των κατηγοριών ΠΕ, ΤΕ και ΔΕ κατά Νοµαρχιακή Αυτο­διοίκηση, φορέα και κλάδο ή ειδικότητα καλύπτονται από πολύτεκνους και τέκνα πολυτέκνων και περαιτέρω ποσοστό δέκα τοις εκατό (10%) από γονείς µε τρία τέκνα και τέκνα αυτών.»

Δ) Ο Ν. 4440/2016 στο άρθρο 25, παρ.1, στοιχ. β ορίζει : «Ποσοστό δεκαπέντε τοις εκατό (15%) των προκηρυσσό­µενων θέσεων τακτικού προσωπικού και προσωπικού µε σύµβαση εργασίας ιδιωτικού δικαίου αορίστου χρόνου των κατηγοριών ΠΕ, ΤΕ και ΔΕ κατά Περιφερειακή Αυτο­διοίκηση, φορέα και κλάδο ή ειδικότητα καλύπτονται από πολύτεκνους και τέκνα πολυτέκνων και περαιτέρω ποσοστό δέκα τοις εκατό (10%) από γονείς µε τρία τέκνα και τέκνα αυτών.»

Όμως και πληθώρα δικαστικών αποφάσεων συντείνουν στο εξής νομολογιακό δεδικασμένο: «Η εξυπηρέτηση του ατομικού συμφέροντος των πολυτέκνων αποτελεί εξυπηρέτηση του γενικότερου δημοσίου συμφέροντος προ του οποίου και αυτή η αρχή της ισότητας των Ελλήνων απέναντι στο νόμο υποχωρεί, λόγω του δημογραφικού προβλήματος της χώρας.» (Αποφάσεις του Σ.τ.Ε. 2216/1975, 4062/1990, 4070/1990, 4069/1990, 2781/1991, 2773/1991 κ.α.)

Ως προς την Διοίκηση –φυσικά αναφερόμενοι στο Υπουργείο Παιδείας- στους δυο τελευταίους διαγωνισμούς ΑΣΕΠ Εκπαιδευτικών:

α) Προκήρυξη (Αριθμός 10Π/2006) ΤΕΥΧΟΣ ΠPOKHPYΞEΩN A.Σ.E.Π. Αρ. Φύλλου 500, 24 Αυγούστου 2006,

β) Προκήρυξη (Αριθμός 3Π/2008) ΤΕΥΧΟΣ ΠPOKHPYΞEΩN A.Σ.E.Π. Αρ. Φύλλου 516, 8 Οκτωβρίου 2008,

το Ανώτατο Συμβούλιο Επιλογής Προσωπικού αντιμετωπίζει συνταγματικά ορθά την ειδική κατηγορία των πολυτέκνων και ειδικά προβλέπει τα εξής:

ΠΙΝΑΚΕΣ ΒΑΘΜΟΛΟΓΙΑΣ 1. Μετά την καταχώριση της γραπτής βαθμολογίας, συντάσσονται από την Κεντρική Επιτροπή Διαγωνισμού οι πίνακες κατά κλάδο ως εξής: α. Δύο (2) πίνακες κατά φθίνουσα σειρά βαθμολογίας, εκείνων που έχουν λάβει στις εξετάσεις τελικό βαθμό (μέσο όρο των δύο θεματικών ενοτήτων) πενήντα πέντε (55) τουλάχιστον μονάδων και πενήντα (50) τουλάχιστον μονάδων σε κάθε θεματική ενότητα. Στον τελικό αυτό βαθμό προστίθενται και οι τυχόν προβλεπόμενες προσαυξήσεις (βαθμός πτυχίου, μεταπτυχιακός και διδακτορικός τίτλος, προϋπηρεσία), που αποτελεί τον τελικό συνολικό βαθμό του διαγωνισμού. Ο ένας πίνακας περιλαμβάνει τους υποψηφίους που είναι γονείς τεσσάρων (4) τουλάχιστον ανήλικων τέκνων ή στρατευμένων ή σπουδαζόντων, οι οποίοι έχουν απόλυτη προτεραιότητα διορισμού. Ο άλλος πίνακας περιλαμβάνει όλους τους υπόλοιπους υποψηφίους.

Πέραν όμως όλων των προαναφερθέντων νομικών επιχειρημάτων, τα οποία αποδεικνύουν την μέχρι τώρα πρακτική που ακολουθεί το κράτος ως προς την εκπλήρωση της υποχρέωσης του για ξεχωριστή, προνομιακή και ειδική μεταχείριση των πολυτέκνων, πρέπει κ. Υπουργέ να τονίσουμε το γεγονός ότι οι Πολύτεκνοι δεν είμαστε, ούτε πρέπει να μας καταντήσετε «ζητιάνους», διότι πανθομολογούμενα, με τις πολυπληθείς οικογένειές μας, στηρίζουμε δημογραφικά αλλά και οικονομικά την «ρημαγμένη» από τα μνημόνια χώρα μας.

Σύμφωνα με τη μελέτη του Ιδρύματος Βιομηχανικών και Οικονομικών Ερευνών (ΙΟΒΕ), με τίτλο «Κρίση, δημογραφικές μεταβολές και επιπτώσεις στην εκπαίδευση» (http://iobe.gr/research_dtl.asp?RID=173) υφίσταται μείωση του συνολικού μαθητικού πληθυσμού, η οποία σημειώθηκε μετά την έναρξη της κρίσης, καθώς από 1,53 εκ. το 2000 μειώθηκε σε 1,49 εκ. το 2009 (-3,1%) και 1,44 εκ. το 2016 (-5.9% συγκριτικά με το 2000), ενώ συνεχίζει : «Οι επιπτώσεις της μείωσης των γεννήσεων, που έχει σημειωθεί από το 2010 και έπειτα και η οποία συνεχίζεται μέχρι και το 2017, αναμένονται να εκδηλωθούν σταδιακά και εντονότερα τα προσεχή χρόνια και να μεταβάλλουν ριζικά το συνολικό τοπίο του εκπαιδευτικού συστήματος». Συγκεκριμένα ο συνολικός αριθμός των μαθητών από 1,48 εκ. το 2008 θα μειωθεί σε 1,05 εκ. περίπου (29,2% ή 423,3 χιλ. λιγότεροι μαθητές) μέχρι το 2035, όταν δηλαδή θα έχει ενταχθεί στο εκπαιδευτικό σύστημα και η πιο πρόσφατη μείωση γεννήσεων που σημειώθηκε το 2017. Αυτό σημαίνει ότι ο αριθμός των σχολικών μονάδων ενδέχεται να μειωθεί έως 10,7 χιλ. το 2035, από 15,5 χιλ. το 2008 (μείωση κατά 30,8% ή 4,8 χιλ. σχολικές μονάδες). Συνεπώς, ο αριθμός των εκπαιδευτικών από 180,3 χιλ το 2009 ενδέχεται να μειωθεί το 2035 σε 110,5 χιλ (μείωση 38,7% στο σενάριο προσαρμογής) και σε 80,7 χιλ. (μείωση 55,2% στο σενάριο της ευρωπαϊκής σύγκλισης).

Σύμφωνα με την μελέτη του ΕΚΚΕ (Εθνικό Κέντρο Κοινωνικών Ερευνών) (http://www.ekke.gr/xmain.php?id=444), η γήρανση του πληθυσμού είναι το σοβαρότερο πρόβλημα της οικονομίας και αυτό διότι:

Η σημερινή σχέση συνταξιούχων προς εργαζόμενους είναι στο 33,4%, ποσοστό που θα αυξάνεται σταδιακά και σχεδόν θα διπλασιαστεί ως το 2070.
Ως αποτέλεσμα, κάθε δεκαετία το έλλειμμα του ασφαλιστικού θα αυξάνεται μεταξύ ενός δισ. και 1,25 δισ.
Κι αυτό παρά το γεγονός ότι σήμερα οι ελεύθεροι επαγγελματίες και έχουν αυξημένες εισφορές καιφορολογούνται επ΄ αυτές.
Οι κυβερνήσεις είναι πιθανόν να κληθούν να αποφασίσουν ανάμεσα σε δύο λύσεις:

α. Στην αύξηση του ορίου συνταξιοδότησης στα 73 έτη από τα 67 που είναι σήμερα

β. Αύξηση των εισφορών κατά 35%, δηλαδή στο 27% από 20% που είναι σήμερα για την κύρια σύνταξη και στο 8,1% από 6% για τις επικουρικές.

Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή : « Στα εθνικά τους σχέδια δράσης για την κοινωνική ένταξη, ορισμένα κράτη μέλη επισημαίνουν το μεγάλο κίνδυνο φτώχειας ή και αποκλεισμού που αντιμετωπίζουν ειδικές ομάδες συμπεριλαμβανομένων των παιδιών, των παιδιών που δεν τελειώνουν το σχολείο, των μονογονεικών οικογενειών, των πολυτέκνων οικογενειών…»(Απόφαση αριθ. 1098/2008/ΕΚ Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 22ας Οκτωβρίου 2008 σχετικά με το ευρωπαϊκό έτος για την καταπολέμηση της φτώχειας και του κοινωνικού αποκλεισμού (2010).

Θα μπορούσαμε κ. Υπουργέ να αναφέρουμε και άλλες πολλές παρόμοιες έρευνες και εκθέσεις, από τις οποίες αποδεικνύεται ότι το δημογραφικό πρόβλημα, εκτός από την προβληματική του ως προς τη διατήρηση ενός ελαχίστου αριθμού ατόμων στην κοινωνία, έχει προεκτάσεις οικονομικές και κοινωνικές. Συνεπώς, οι πολύτεκνοι πρέπει να προστατεύονται, διότι με τα παιδιά τους στηρίζουν την χώρα, την οικονομία της και τον ελληνικό λαό.

ΔΙΑ ΤΑΥΤΑ

Επειδή το άρθρο 21 παρ.2 Συντάγματος, όπως αυτό ερμηνεύθηκε στην θεωρία, στη νομοθετική πρακτική και στη νομολογία των δικαστηρίων, επιβάλλει ειδική φροντίδα, και επειδή ουδεμία ειδική φροντίδα δεν λαμβάνεται στο υπό κρίσιν νομοσχέδιο,

Επειδή κατά τη μακροχρόνια νομοθετική πρακτική, οι πολύτεκνοι εκπαιδευτικοί προτάσσονταν σε διαγωνιστικές διαδικασίες τύπου ΑΣΕΠ, ενώ στο εν λόγω σχέδιο νόμου, όχι μόνο δεν προτάσσονται αλλά πραγματικά κατακρημνίζονται –μοριοδοτικά-,

Επειδή το κράτος τόσα χρόνια με την προαναφερθείσα πρακτική μας έδωσε κίνητρο να συνεισφέρουμε σε αυτό με τις γεννήσεις των παιδιών μας, μέσω της πρόταξης μας, και τώρα με την ανατροπή αυτής της πρακτικής καταπατά την βασική αρχή της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης εκ μέρους μας προς την διοίκηση, ήτοι το κράτος και συγκεκριμένα το Υπ. Παιδείας,

Επειδή η πάγια νομολογία των δικαστηρίων (ΣτΕ) συντείνει στο συμπέρασμα ότι η εξυπηρέτηση του ατομικού συμφέροντος των πολυτέκνων αποτελεί εξυπηρέτηση του γενικότερου δημοσίου συμφέροντος προ του οποίου και αυτή η αρχή της ισότητας των Ελλήνων απέναντι στο νόμο υποχωρεί, λόγω του δημογραφικού προβλήματος της χώρας, συνεπώς η πρόταξη των πολυτέκνων είναι άκρως συνταγματική,

Επειδή σύμφωνα με μελέτες ανεξάρτητων φορέων, το δημογραφικό ζήτημα είναι φλέγον και εθνικά-κοινωνικά επιζήμιο, συνεπώς πρέπει να δοθούν κίνητρα γεννήσεων,

Επειδή οι προτάσεις μας –που ακολουθούν- δεν έχουν κανένα δημοσιονομικό κόστος για το κράτος,

ΖΗΤΟΥΜΕ

1) Την διατήρηση της πρόταξης των πολυτέκνων στους ενιαίους πίνακες διοριστέων – αναπληρωτών του εν λόγω σχεδίου νόμου,

2) Άλλως, την ξεχωριστή πρόσληψη των πολυτέκνων με ποσοστό τουλάχιστον 20%, ανά κλάδο ΠΕ/ΔΕ, με παράλληλη πρόταξη τους έναντι των υπολοίπων προσληφθέντων (80%),

3) Άλλως τη μοριοδότηση των οικογενειακών κοινωνικών κριτηρίων ως εξής:

α) πρώτο παιδί 10 μόρια

β) δεύτερο παιδί 10 μόρια

γ) τρίτο παιδί 30 μόρια

δ) κάθε επόμενο παιδί 10 μόρια

ε) πολυτεκνική ιδιότητα 60 μόρια

π.χ. πολύτεκνος με 4 τέκνα θα λάβει:

πρώτο παιδί: 10 μόρια, δεύτερο παιδί: 10 μόρια, τρίτο παιδί: 30 μόρια, τέταρτο παιδί: 10 μόρια, πολυτεκνική ιδιότητα: 60 μόρια

Σύνολο : 120 μόρια

Κλείνοντας κ. Υπουργέ, σας ζητάμε εκ νέου την άμεση ακρόασή μας από εσάς, όπως επιβάλλει άλλωστε και η συνταγματική αρχή της προηγούμενης ακροάσεως, ώστε να επεξηγήσουμε αναλυτικά τις θέσεις μας και να αποσαφηνίσουμε τυχόν ασάφειες.

Πηγή: iPaideia.gr

Advertisements

Καμπανάκι ΙΟΒΕ: Η Ελλάδα γερνάει – Ο μαθητικός πληθυσμός μειώνεται

18 Δεκεμβρίου 2018
Γερνάει ραγδαία ο πληθυσμός της Ελλάδας. Μεγάλη μείωση του μαθητικού πληθυσμού (που οφείλεται στην εξωτερική μετανάστευσης κυρίως αλλοδαπών που σημειώθηκε στη χώρα μετά την έναρξη της κρίσης), αλλά και στη μεγάλη μείωση των γεννήσεων, από το 2010 ως σήμερα, δείχνει πανελλαδική μελέτη του Ιδρύματος Βιομηχανικών και Οικονομικών Ερευνών (ΙΟΒΕ)
Η έρευνα έγινε για να αναζητηθούν οι επιπτώσεις της κρίσης και της δημοσιονομικής προσαρμογής στην τρέχουσα και τη μελλοντική λειτουργία του εκπαιδευτικού συστήματος. Το ΙΟΒΕ εκτιμάει ότι τα κενά εκπαιδευτικών στα σχολεία και οι ελλείψεις, οφείλονται περισσότερο σε διαχειριστικές αδυναμίες της κεντρικής διοίκησης.
Η μελέτη αναλύει τις μεταβολές που έχουν σημειωθεί στα βασικά μεγέθη και δείκτες λειτουργίας του εκπαιδευτικού συστήματος μετά την έναρξη της κρίσης, καθώς επίσης και τις επιπτώσεις των δημογραφικών μεταβολών που έχουν σημειωθεί, στη μελλοντική εξέλιξη και προοπτική της λειτουργίας του εκπαιδευτικού συστήματος.
Σύμφωνα με την μελέτη, η σημαντικότερη μεταβολή στα μεγέθη αυτά αφορά στη μείωση του μαθητικού πληθυσμού, που οφείλεται στην εξωτερική μετανάστευσης κυρίως αλλοδαπών που σημειώθηκε στη χώρα μετά την έναρξη της κρίσης, αλλά και στη μεγάλη μείωση των γεννήσεων, που έχει σημειωθεί από το 2010 και έπειτα. Εξέλιξη που έχει πολλαπλασιαστικές επιπτώσεις.
Τα σημαντικότερα ευρήματα και συμπεράσματα της μελέτης αφορούν στα εξής:
Μετά την ένταξη της χώρας στην ΟΝΕ μέχρι το ξέσπασμα της κρίσης, ο αριθμός των εκπαιδευτικών στην δημόσια πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια εκπαίδευση αυξήθηκε σημαντικά από 145 χιλ το 2000 σε 180 χιλ το 2010 (αύξηση 24%). Στο πλαίσιο της δημοσιονομικής προσαρμογής που ακολούθησε την έναρξη της κρίσης, ο αριθμός των εκπαιδευτικών σημείωσε σημαντική μείωση από 180 χιλ το 2010 σε 152 χιλ το 2017 (μείωση 15,6%).
Οι αυξομειώσεις του αριθμού των εκπαιδευτικών που σημειώθηκαν πριν και μετά την έναρξη της κρίσης, μετέβαλαν σημαντικά τις αναλογίες εκπαιδευτικών-μαθητών στο σύνολο πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης. Ειδικότερα, πριν από την κρίση, η αναλογία εκπαιδευτικών-μαθητών από 1:10,6 (2000) μειώθηκε σε 1:8,2 (2009). Μετά την έναρξη της κρίσης, οι αναλογίες εκπαιδευτικών-μαθητών αυξήθηκαν εκ νέου σε 1:9,5 (2017).
Παρά την έκταση της δημοσιονομικής προσαρμογής που εφαρμόστηκε από το 2010 και έπειτα, οι αναλογίες εκπαιδευτικών μαθητών στην πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια εκπαίδευση παραμένουν στην Ελλάδα μικρότερες από το μέσο όρο των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης και του ΟΟΣΑ. Επιπλέον, οι αναλογίες αυτές είναι μικρότερες από τον μέσο όρο των άλλων ευρωπαϊκών χωρών, είτε στις κεντρικές περιφέρειες της χώρας (Αττική, Κεντρική Μακεδονία), όπου συγκεντρώνεται το μεγαλύτερο μέρος του μαθητικού πληθυσμού, είτε στις περισσότερο απομακρυσμένες περιοχές με μικρότερο πληθυσμό και γεωγραφικές ιδιαιτερότητες (π.χ. δυσπρόσιτα σχολεία νησιωτικών ή ορεινών περιοχών).
Προκύπτει, επομένως, το συμπέρασμα ότι οι ελλείψεις και τα κενά εκπαιδευτικών που παρουσιάζονται κάθε χρόνο στα ελληνικά σχολεία, οφείλονται περισσότερο σε διαχειριστικές αδυναμίες της κεντρικής διοίκησης, στην αξιοποίηση και διαχείριση του προσωπικού της εκπαίδευσης, του δικτύου σχολικών υποδομών και του σχολικού προγράμματος.
Ο αριθμός των σχολικών μονάδων, έβαινε μειούμενος με αργό ρυθμό την περίοδο πριν από την κρίση από 15.714 το 2000 σε 15.547 το 2009 (μείωση 1,1%) και επιταχύνθηκε έτσι ώστε το 2015 μειώθηκε σε 13.870 (μείωση 10,8%), στο πλαίσιο του εξορθολογισμού και της δημοσιονομικής προσαρμογής που ακολούθησε την έναρξη της κρίσης.
Ύστερα από την έναρξη της κρίσης και ως αποτέλεσμα της διακοπής των προσλήψεων, η αναλογία μονίμων/αναπληρωτών εκπαιδευτικών μεταβλήθηκε σημαντικά. Στο δημοτικό σχολείο από 7% το 2004 και 6,6% το 2008 σε 18,7% το 2015, στο Λύκειο το ποσοστό των αναπληρωτών από 3,1% το 2002 και 3,6% το 2009 ανήλθε σε 6,8% το 2015, ενώ στην Επαγγελματική Εκπαίδευση από 7,4% το 2002 και 4,8% το 2009 ανήλθε σε 8,9 το 2015.
Επιπλέον, η κρίση είχε σημαντικές επιπτώσεις και στην ιδιωτική εκπαίδευση, καθώς ο αριθμός των μαθητών από 94,2 χιλ. το 2000 και 93,4  χιλ. το 2009 μειώθηκαν σε 70,7 χιλ. το 2015 (-24,9% σε σχέση με το 2000). Οι εκπαιδευτικοί από 9,0 χιλ. το 2000 και 8,9 το 2009 μειώθηκαν σε 8,3 χιλ. το 2014 (-8,4% σε σχέση με το 2000).
Η σημαντικότερη όμως επίπτωση της κρίσης στη λειτουργία της εκπαίδευσης, που διαπίστωσε η παρούσα μελέτη, αφορά στη μείωση του συνολικού μαθητικού πληθυσμού που σημειώθηκε μετά την έναρξη της κρίσης καθώς από 1,53 εκ το 2000 μειώθηκε σε 1,49 εκ το 2009 (-3,1%) και 1,44 εκ το 2016 (-5.9% συγκριτικά με το 2000). Η εξέλιξη αυτή οφείλεται:
α) στην εξωτερική μετανάστευση οικογενειών κυρίως αλλοδαπών μετά την έναρξη της κρίσης, καθώς μεταξύ 2011 και 2015 ο αριθμός των παλιννοστούντων και αλλοδαπών μαθητών μειώθηκε κατά 55,9% (από τους 159,5 χιλ. στους 70,3 χιλ.),
β) στην μείωση των γεννήσεων που σημειώθηκε από το 2010 και εντάθηκε από το 2012 και μετά (με εξαίρεση το 2016, όταν σημειώθηκε αύξηση σε σχέση με το 2015). Η μείωση των γεννήσεων μετά την έναρξη της κρίσης κατά σχεδόν 30%, από 118,3 χιλ. το 2008 σε 88,5 χιλ. το 2017, άρχισε ήδη να αποτυπώνεται στον αριθμό των νηπίων στο νηπιαγωγείο (από 162 χιλ. το 2014 σε 155,2 χιλ. το 2015) και στις πρώτες τάξεις του δημοτικού σχολείου (από 107,2 το 2016 σε 101,9 το 2017).
Οι μεταβολές αυτές στο μαθητικό πληθυσμό αποτελούν έμμεσες αλλά βαθύτερες επιπτώσεις της κρίσης στην εκπαίδευση, καθώς συνδέονται με τη μεγάλη μείωση της απασχόλησης που σημειώθηκε, τη διάρκεια της ύφεσης της οικονομίας και της καθυστέρησης της ανάκαμψης της απασχόλησης, τις επιπτώσεις στον οικογενειακό προγραμματισμό λόγω της αβεβαιότητας και της έλλειψης οικονομικής εμπιστοσύνης που επήλθε, καθώς και την εξωτερική μετανάστευση αλλοδαπών και Ελλήνων σε αναπαραγωγική ηλικία.
Αυτές οι επιπτώσεις της κρίσης δεν έχουν ακόμα εκδηλωθεί και αποτυπωθεί πλήρως στη λειτουργία της εκπαίδευσης. Από τη μια, η μείωση του αριθμού των μαθητών που οφείλεται στην εξωτερική μετανάστευση έχει ήδη συντελεσθεί, χωρίς όμως να είναι βέβαιο ότι έχει σταματήσει και ολοκληρωθεί. Από την άλλη, η μείωση του αριθμού των μαθητών, που οφείλεται στη μείωση των γεννήσεων μετά την έναρξη της κρίσης, έχει μόλις πρόσφατα αρχίσει να αποτυπώνεται στη λειτουργία της εκπαίδευσης. Οι επιπτώσεις της μείωσης των γεννήσεων, που έχει σημειωθεί από το 2010 και έπειτα, και συνεχίζεται μέχρι και το 2017 αναμένεται να εκδηλωθούν σταδιακά και εντονότερα τα προσεχή χρόνια και να μεταβάλλουν ριζικά το συνολικό τοπίο του εκπαιδευτικού συστήματος.
Οι δημογραφικές επιπτώσεις
Προκειμένου να καταγράψει και αναδείξει πληρέστερα τις επιπτώσεις της κρίσης στην εκπαίδευση, η μελέτη του ΙΟΒΕ εκπόνησε εναλλακτικά σενάρια μελλοντικής εξέλιξης και προοπτικής του εκπαιδευτικού συστήματος με βάση τις δημογραφικές τάσεις.
Τα εναλλακτικά αυτά σενάρια μελλοντικής προοπτικής δείχνουν ότι, αν στο μεταξύ δεν υπάρξουν ριζικές αλλαγές (τέτοιες ώστε να έχουν ως αποτέλεσμα τη μεγάλη αύξηση των γεννήσεων ή την μαζική επιστροφή Ελλήνων και την εισροή μεταναστών από  άλλες χώρες στην Ελλάδα τα προσεχή χρόνια), ο συνολικός αριθμός των μαθητών από 1,48 εκ το 2008 θα μειωθεί σε 1,05 εκ περίπου (29,2 % ή 423,3 χιλ λιγότεροι μαθητές) μέχρι το 2035, όταν δηλαδή θα έχει ενταχθεί στο εκπαιδευτικό σύστημα και η πιο πρόσφατη μείωση γεννήσεων που σημειώθηκε το 2017.
Όπως αναφέρθηκε, ήδη καταγράφεται μείωση του αριθμού νηπίων στα νηπιαγωγεία καθώς και του αριθμού μαθητών στις πρώτες τάξης του δημοτικού σχολείου ενώ οι επιπτώσεις της έναρξης μείωσης των γεννήσεων που σημειώθηκε το 2010 θα αρχίσουν να αποτυπώνονται στη λειτουργία του Γυμνασίου από το 2022, ενώ στα Γενικά και τα Επαγγελματικά Λύκεια από το 2025. Στην τριτοβάθμια εκπαίδευση οι επιπτώσεις αυτές θα αρχίσουν να εκδηλώνονται από το 2028 και έπειτα.
Συγκεκριμένα, ανάλογα και με την κατεύθυνση και τις επιλογές της κρατικής εκπαιδευτικής πολιτικής για τη διαχείριση του εκπαιδευτικού προσωπικού, του δικτύου σχολικών υποδομών και του σχολικού προγράμματος που θα εφαρμοστεί τα προσεχή χρόνια (αδράνεια, προσαρμογή ή ευρωπαϊκή σύγκλιση της λειτουργίας του εκπαιδευτικού συστήματος), στο πλαίσιο της παραπάνω προοπτικής μείωσης του μαθητικού πληθυσμού:
α) ο αριθμός των σχολικών μονάδων ενδέχεται να μειωθεί έως 10,7 χιλ. το 2035 από 15,5 χιλ. 2008 (μείωση κατά 30,8% ή 4,8 χιλ σχολικές μονάδες),
β) ο αριθμός των εκπαιδευτικών από 180,3 χιλ το 2009 ενδέχεται να μειωθεί το 2035 σε 110,5 χιλ (μείωση 38,7% στο σενάριο προσαρμογής)  και σε 80,7 χιλ (μείωση 55,2% στο σενάριο της ευρωπαϊκής σύγκλισης).
Οι επιπτώσεις της μείωσης των μαθητών στις ανάγκες σε εκπαιδευτικούς που απαιτούνται για τη λειτουργία των σχολείων, ανάλογα και με το σενάριο εκπαιδευτικής πολιτικής που θα εφαρμοστεί τα προσεχή χρόνια, αναμένεται να έχουν επιπτώσεις στις διαφορετικές ειδικότητες εκπαιδευτικών. Ειδικότερα, οι επιπτώσεις αυτές αναμένεται ότι θα εκδηλωθούν πρώτα (2018) στην ειδικότητα των Δασκάλων καθώς και των εκπαιδευτικών ειδικοτήτων που διδάσκουν στα Δημοτικά σχολεία (Αγγλικής, Γαλλικής, Γερμανικής, Φυσικής Αγωγής, Μουσικής, Καλλιτεχνικών, Πληροφορικής).
Η σταδιακή επέκταση της 2ετούς υποχρεωτικής προσχολικής εκπαίδευσης (από το 2018) μετριάζει τις επιπτώσεις των δημογραφικών μεταβολών και αναβάλει προσωρινά για το 2019 την έναρξη εκδήλωσής τους στον αριθμό των νηπίων και στις ανάγκες για νηπιαγωγούς. Από το 2022 όμως, οι επιπτώσεις αυτές θα αρχίσουν να εκδηλώνονται και στις υπόλοιπες ειδικότητες εκπαιδευτικών μέσης εκπαίδευσης, και θα εντείνονται τα επόμενα χρόνια καθώς ο αριθμός των μαθητών θα μειώνεται σταδιακά και εντονότερα.
Η έκταση του πλεονάσματος εκπαιδευτικών, συνολικά και ανά ειδικότητα που ενδέχεται να δημιουργηθεί τα προσεχή χρόνια, λόγω των δημογραφικών μεταβολών θα εξαρτηθεί και από τον αριθμό και την εξέλιξη των συνταξιοδοτήσεων/αποχωρήσεων εκπαιδευτικών καθώς και από την πολιτική προσλήψεων εκπαιδευτικών τα προσεχή χρόνια.
Η μείωση των αναγκών σε εκπαιδευτικούς για τη λειτουργία του εκπαιδευτικού συστήματος, που προβλέπεται τα προσεχή χρόνια, θα έχει επίσης δυσμενείς επιπτώσεις στη σύνδεση της ανώτατης εκπαίδευσης με την αγορά εργασίας και την απασχόληση, καθώς ο κλάδος της εκπαίδευσης (δημόσια και ιδιωτικά σχολεία, φροντιστήρια κλπ.) απορροφά μεγάλο μέρος των αποφοίτων ανώτατης εκπαίδευσης και ιδιαίτερα των αποφοίτων πανεπιστημίων.
Ακόμα, η προοπτική μείωσης του μαθητικού πληθυσμού που διαγράφεται με τα σημερινά δεδομένα θα έχει σημαντικές  επιπτώσεις  στην εισαγωγή μαθητών στην ανώτατη εκπαίδευση, καθώς οι απόφοιτοι Λυκείου που διεκδικούν την εισαγωγή τους στην ανώτατη εκπαίδευση από 71,8 χιλ. (2008) θα μειωθούν σε 54,2 χιλ. το 2035 (-24,5% ή 17,6 χιλ λιγότεροι), ενώ οι εισερχόμενοι στην ανώτατη εκπαίδευση από 68 χιλ θα μειωθούν σε 51,8 χιλ. το 2035 (-23,8% ή -16,2 χιλ λιγότεροι), αν διατηρηθεί η σημερινή αναλογία αποφοίτων-εισερχόμενων.
Οι πρώτες επιπτώσεις στην εισαγωγή στην ανώτατη εκπαίδευση και στο πρώτο έτος των ιδρυμάτων ανώτατης εκπαίδευσης αναμένεται να εκδηλωθούν από το 2027 και έπειτα. Αν οι αριθμός των πρωτοετών φοιτητών στην ανώτατη εκπαίδευση παραμείνει σταθερός μέχρι το 2035, η διαφορά του με τον αριθμό των αποφοίτων Γενικού Λυκείου μετά το 2026 διευρύνεται σημαντικά.
Τέλος, όπως αναφέρεται στην έρευνα, οι δημογραφικές μεταβολές που έχουν σημειωθεί και η προοπτική μείωσης του μαθητικού πληθυσμού που διαγράφεται, αν δεν αναστραφούν σύντομα, θα έχουν σημαντικές επιπτώσεις στην αγορά εργασίας και την οικονομία, λόγω μειωμένης προσφοράς νέων αποφοίτων, προσόντων και δεξιοτήτων.
Ειδικότερα, αν στο μεταξύ δεν υπάρξουν ριζικές αλλαγές στις εκπαιδευτικές ροές και τις επιλογές των μαθητών, ο ήδη ισχνός συγκριτικά με άλλες ευρωπαϊκές χώρες αριθμός των μαθητών της δευτεροβάθμιας επαγγελματικής εκπαίδευσης θα μειωθεί από 106,5 χιλ. το 2008 σε 80,5 χιλ. το 2035 (-26 χιλ. ή -24,4%), ενώ ο αριθμός των αποφοίτων κατ’ έτος από 37,3 χιλ. το 2010 σε 24,1 χιλ. το 2035 (-5,3 χιλ. ή -18,1%). Οι επιπτώσεις αυτές θα ξεκινήσουν να εκδηλώνονται από το 2027 και θα εντείνονται τα επόμενα χρόνια, μέχρι τουλάχιστον το 2035.
ΠΗΓΗ: IN.GR (17.12.2018)

Οι επιπτώσεις του δημογραφικού στην εκπαίδευση

13 Μαρτίου 2017

Ένα πρώτο μεγάλο πρόβλημα που σχετίζεται και με την οικονομική κρίση είναι η σοβαρή μείωση του αριθμού των γεννήσεων. Σύμφωνα με τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ από 118000 γεννήσεις το 2008, το 2014 είχαμε μια μείωση κατά 22% φτάνοντας στις 92000. Είναι χαρακτηριστικό ότι η υπογεννητικότητα που ακολούθησε μετά το ξέσπασμα της κρίσης και συνεπώς η μείωση του μαθητικού πληθυσμού, είναι ήδη ορατή στην προσχολική εκπαίδευση και περνά σταδιακά και στην πρωτοβάθμια. Το σχολικό έτος 2008/2009 οι εγγεγραμμένοι μαθητές στα Γυμνάσια ήταν 341.315 και στα Λύκεια 241.726. Το σχολικό έτος 2014-2015 ο αντίστοιχος αριθμός για τα Γυμνάσια ήταν 312.494 (μείωση 8,45%) και για τα Λύκεια 238.134 (μείωση 1,5%).

Σύμφωνα με την έκθεση της Ευρ. Επιτροπής για την εκπαίδευση στην Ελλάδα (2016), τα επόμενα 6 χρόνια ο μαθητικός πληθυσμός της Α/θμιας εκπαίδευσης αναμένεται να μειωθεί κατά 25% περίπου. Είναι προφανές ότι η μείωση αυτή θα κυμανθεί σε υψηλότερα επίπεδα φτάνοντας στα Γυμνάσια και στα Λύκεια!

Νεκτάριος Κορδής, Άκης Λουκάς
Αιρετά τακτικά μέλη του ΚΥΣΔΕ (Κεντρικών Υπηρεσιακών Συμβουλίων Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης)

ΠΗΓΗ: Νεκτάριος Κορδής blogspot